"روند علمی شکل‌گیری همایش بین‌المللی آینده جهان اسلام در افق 1414 شمسی"

متن سخنرانی دکتر سید حمزه صفوی مدیرعامل محترم مؤسسه آینده پژوهی جهان اسلام و دبیر اجرایی همایش

در همایش بین‌المللی آینده جهان اسلام در افق 1414 شمسی

بسم الله الرحمن الرحیم.

سلام علیکم. من به طور خلاصه اقداماتی که صورت گرفته را خدمت شما عرض خواهم کرد؛ پس از چندین جلسه که برگزار شد نهایتاً دبیرخانه­‌ی همایش آینده­‌ی جهان اسلام در افق 1414 در تاریخ بهمن ماه 1396 آغاز به کار کرد. در طی حدود یک سال و هفت ماه که ما برای این همایش برنامه­‌ریزی کردیم توانستیم بیش از 25 نهاد، دانشگاه و مؤسسه­­‌ی علمی را به مشارکت مؤثر و فعال برای برگزاری این همایش دعوت کنیم و آنها را در جمع خودمان داشته باشیم. 35 نفر از 22 دانشگاه داخلی و بین­‌المللی کمیته­‌ی علمی این همایش را تشکیل دادند. 217 جلسه­‌ی هماهنگی و هم‌­افزایی انجام شده تا این دو روز ما در خدمت شما باشیم. در طول این مدت 210 چکیده به دبیرخانه­‌ی همایش ارسال شده است و ما 100 چکیده از 210 چکیده را پذیرفتیم که تبدیل به مقاله شده است. این مقالات گاهاً تا سه بار داوری شدند و نهایتاً 40 مقاله­‌ی نهایی به چاپ رسیده است که ما کتاب مقالات را در دو جلد حدود 1100 صفحه چاپ کردیم.

در این دو روزی که در خدمت شما هستیم 24 پنل به صورت همزمان و 110 سخنرانی علمی و ارائه­‌ی مقاله به طور همزمان در دانشکده­‌ی حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران برگزار می­‌شود که در نوع خود اتفاق کم‌نظیری است. ما سعی کردیم از نظر طیف­‌های داخلی، طیف­‌های سیاسی متعدد را در نگاه به جهان اسلام در این مقالات و پنل­‌ها جمع کنیم؛ یعنی نگاه­‌های مختلف را در داخل و نگاه­‌های مختلف را از جهان اسلام و بیرون از جهان اسلام داشته باشیم.

ما اندیشمندانی را از جهان اسلام و اندیشمندانی را از خارج از جهان اسلام دعوت کردیم برای اینکه رویکردها و نگاه­‌های متعدد و مختلف را در این همایش داشته باشیم. از دیگر نکات بارز این همایش مشارکت سطوح عالی در رده‌­های مختلف نظام جمهوری اسلامی ایران است؛ ما در بالاترین سطح مجلس همکاری را داشتیم، وزارت خارجه بالاترین سطح همکاری را داشته، صدا و سیما و دیگر نهادهای مؤثر همینطور؛ اما همه­‌ی این اتفاق­‌هایی که خدمت شما عرض کردم تمام اتفاق علمی این همایش نیست، بلکه این همایش از یک ذخیره­‌ی علمی غنی­‌ای برخوردار هست که به طور خلاصه خدمت شما عرض خواهم کرد.

ما برای اینکه این همایش را برگزار کنیم در طی دو سال گذشته چهار پروژه‌­ی علمی مهم را انجام دادیم که خیلی چکیده اینجا خدمت شما عرض می­‌کنم و در آخر این مراسم از برخی از این پروژه­‌ها رونمایی خواهد شد. در کار اول جهان اسلام را به عنوان یک واحد سیاسی با 27 شاخص بین‌­المللی (که دنیا با آنان کشورها را مورد بررسی قرار می­‌دهد) مثل دولت­‌های شکننده، شاخص تأثیرپذیری، شاخص فناوری، شاخص محیط زیستی و دیگر شاخص‌­های مختلف مورد بررسی قرار دادیم. جهان اسلام را منطقه­‌ای کردیم و با مناطق دیگر مثلاً با حوزه­‌ی مرکوسور، با حوزه‌های ببرهای آسیا، و با حوزه اتحادیه اروپا مقایسه کردیم. در نهایت یک کار آماری دقیقی صورت گرفته است که جایگاه جهان اسلام را از نگاه شاخصه­‌های استاندارد بین‌­المللی نشان می­‌دهد.

بعد از این کار ما یک کلان پروژه به نام ابرتصویر بحران­‌های جهان اسلام در افق 1414 تعریف کردیم؛ این کار، کار بسیار بزرگی است و ما در مرحله­‌ی اول منطقه­‌ی خاورمیانه را در نظر گرفتیم. به این صورت که متخصصین هر کشور یک کشور را بر مبنای مدل STEEPVE مورد پالایش قرار دادند، بحران­‌های این کشور را استخراج کردند و در جداولی گذاشتند. بعد از اینکه مرحله­‌ی استخراج این بحران­‌ها تمام شد، اینها موظف شدند که با چهار اندیشمند مصاحبه کنند که از این چهار اندیشمند بایستی یک نفر استاد برجسته­‌ی دانشگاهی و سه نفر سفرای سابق ایران یا دیگر کشورها در کشور مورد بحث بودند. این اندیشمندان  نسبت به این بحران‌ها نظر دادند که آیا این بحران است یا نه؟ اگر بحران است، در حال حاضر چه وزنی دارد و در افق 1414 این بحران بیشتر  یا کمتر می­‌شود.

در مجموع برای این پروژه حدود 2400 ساعت نفر کار صرف شد، 45 مصاحبه صورت گرفت و خروجی این کار ارائه­‌ی نقش‌ه­ای لایه به لایه از بحران­‌های کنونی در جهان اسلام هست. ما 86 بحران اصلی در منطقه­‌ی خاورمیانه را از این روش احصاء کردیم. از این 86 بحران، 18 بحران پرتکرارترین بحران‌­های منطقه­‌ی خاورمیانه هستند که بر مبنای اینها ما نقشه‌­هایی به صورت لایه لایه ترسیم کردیم که فردا ارائه­‌ی آن را در دانشکده­‌ی حقوق و علوم سیاسی خواهیم داشت. تصویر، نسبتاً تصویر جامع و علمی­‌ای نسبت به وضع موجود و چشم­‌انداز پیش رو برای افق 1414 است.

کار دیگری که ما انجام دادیم یک تحلیل تکافت یا SWOT کشورهای جهان اسلام را انجام دادیم؛ البته مؤسسه­‌ی SESRIC در ترکیه مشابه این کار را انجام داده است. در کاری که در مؤسسه­‌ی آینده­‌پژوهی جهان اسلام انجام دادیم و آن را ان­شاءالله در این جلسه رونمایی می­‌کنیم، سناریوهای مطلوب و مهمترین عوامل تأثیر­گذار برای تحقق سنوریوهای مطلوب و نامطلوب در آن برجسته شده است که این نقطه­‌ی تمایز این کار نسبت به کارهای دیگر است. کار دیگری که ما انجام دادیم مهمترین پروژه­‌ی آینده‌­پژوهی جهان اسلام در افق 1414 است که حدود یک سال توسط یک تیم هفده نفره انجام گرفته است. این افراد متخصصان آینده‌­پژوهی بودند و مهمترین بازیگران جهان اسلام را شناسایی کرده و در چهار موضوع یا کلان موضوع سیاسی-اقتصادی، هندسه­‌ی قدرت، امنیت نظامی و افراط­‌گرایی مورد بررسی قرار دادند. در این پروژه سناریوهایی که عملکرد مهمترین بازیگران در این مهمترین موضوعات در یک افق 1414 می‌­توانیم متصور باشیم شناسایی شده و به چهار سناریوی محتمل رسیدیم؛ در آن شناسایی سناریوی محتمل برای ایران، عربستان و ترکیه صورت گرفته است. این مجموعه­‌ی کارهای علم­ی بوده است که ما برای این همایش انجام دادیم. قطعاً برگزاری این همایش بدون مشارکت و بدون کمک تک تک شما بزرگواران، اساتید و اندیشمندان میسر نبود.

از حضور تک تک شما تشکر می­‌کنم.

 

*این مطلب متن سخنرانی جناب آقای دکتر سید حمزه صفوی مدیرعامل محترم مؤسسه آینده‌پژوهی جهان اسلام و دبیر اجرایی همایش در مورخه 1398/2/8 در افتتاحیه همایش بین‌المللی آینده جهان اسلام در افق 1414 شمسی است که توسط موسسه آینده‌پژوهی جهان اسلام و با همکاری دانشگاه تهران برگزار شد.

e-max.it: your social media marketing partner